บทประพันธ์พร้อมถอดความ
จัดตาม 8 ช่วงของเนื้อหาที่เรียน โดยใช้ภาพบทประพันธ์และถอดความประกอบต่อเนื่องกัน
ช่วงที่ 1 จากคนรักและเริ่มออกเดินทาง
เปิดเรื่องด้วยความอาลัยคนรัก กล่าวถึงผู้ร่วมเดินทาง และเริ่มล่องเรือผ่านสถานที่สำคัญในกรุงเทพฯ
ช่วงที่ 2 ปากลัด–พระประแดง
บรรยายเส้นทางน้ำ ความคดเคี้ยวของสายน้ำ และโยงธรรมชาติเข้ากับความคิดถึงคนรัก
ช่วงที่ 3 หัวตะเข้และคลองสองแพร่ง
พบป่าแสม ปู จระเข้ ลิงแสม และความลำบากจากการพักแรม ทั้งเรื่องอาหาร ยุง และสภาพแวดล้อม
ช่วงที่ 4 วิถีชีวิตชาวทะเล
พรรณนาชาวประมง การหาปู ปลา หอย และชีวิตผู้คนริมทะเล พร้อมความคิดถึงคนรักที่ยังปรากฏตลอดทาง
ช่วงที่ 5 เข้าป่าและความยากลำบาก
บรรยายการเดินทางทางบก ธรรมชาติ สัตว์ป่า และอุปสรรคที่เกิดขึ้นระหว่างการเดินทาง
ช่วงที่ 6 เหตุการณ์ในป่า
ถ่ายทอดความหวาดกลัว ความเหน็ดเหนื่อย และภาพธรรมชาติอย่างมีชีวิตชีวา
ช่วงที่ 7 พบบิดาและชีวิตที่เมืองแกลง
กล่าวถึงการพบบิดา วิถีชีวิตและภาษาของผู้คน ตลอดจนความรู้สึกที่ต้องไกลจากแม่
ช่วงที่ 8 จบนิราศ
สุนทรภู่แต่งนิราศมาฝากคนรัก เปรียบเสมือนขันหมาก และขอให้นางกลับมามีใจชื่นเช่นเดิม
